Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on StumbleUponEmail this to someone

ژان تیرول، اقتصاددان فرانسوی که جایزه نوبل امسال را در رشته اقتصاد برد ایده های زیادی برای بهبود دنیای کسب و کار دارد که در یک بلاگ فرصت توضیح آنها نیست اما یکی از کارهای جالب او در حوزه خرید و فروش شرکتها انجام شده تصویر خوبی از کیفیت کارهای او به دست می آورد و ما نیز در اینجا آن را به صورت خلاصه بیان می کنیم.

اگر به تاریخچه دخالت دولت در حوزه خرید و فروش شرکتها نگاهی بیاندازیم متوجه می شویم دولتها خیلی اوقات در هنگام ادغام شرکتها بیشتر دلواپس ادغام های افقی هستند: این ادغام ها به آن دسته از خرید و فروش شرکتها اطلاق می شوند که در آن یک شرکت بنگاه دیگری که محصولات شبیه به شرکت اول را تولید می کند خریداری می کند.

اما به ایده تیرول، در حوزه  ادغام های عمودی نیز ریسک وجود دارد و دولتها بایستی به این مساله نیز توجه کنند. همانطور که ممکن است حدس زده باشید ادغام های عمودی آنهایی هستند که در آن یک شرکت، تامین کننده یا مشتری خود را می خرد.  

اقتصاددان های پیرو مکتب شیکاگو در دهه ۱۹۷۰ و ۸۰ میلادی در این خصوص استدلال می کردند که تلاش یک شرکت برای توسعه مونوپولی خود به صورت عمودی کاری غیر منطقی است چرا که یک شرکت می تواند بدون نیاز به خرید یک شرکت دیگر از تمام مزایای قدرت بازار خود بهره مند شود. این دیدگاه آن چنان در ۳۰-۴۰ سال پیش طرفدار پیدا کرد که در امریکا دولت ادغام های عمودی را از فهرست ادغام هایی که نیاز به ممیزی دولت داشتند خارج ساخت.

تیرول اما جز آن دسته از اقتصاددان هایی بود که با استفاده از نظریه بازیها نشان داد یک شرکت می تواند در برخی سناریوهابا یک ادغام عمودی قدرت رهبری بازار خود را به حلقه های بالادستی و پایین دستی زنجیره ارزش توسعه دهد. به عنوان مثال فرض کنید شرکتی صاحب یک پتنت خاص برای یک تکنولوژی است و می تواند این پتنت را به همه بفروشد. اما این شرکت ممکن است تصمیم بگیرد تا این پتنت را فقط به یک شرکت خاص بفروشد و چون حالا تنها شرکتی که دارای این پتنت است مشتری شرکت صاحب پتنت است، بقیه ممکن است مجبور باشند کلی پول بیشتر برای دریافت حق آن به این شرکت بپردازند. نهایتا شرکت صاحب پتنت می تواند شرکت مشتری را توسط یک ادغام عمودی بخرد.

نکته منفی این سناریو این است که کاهش رقابت باعث افزایش قیمت می شود. اما یک نکته مثبت هم در اینجا وجود دارد و آن هم این است که ادغام های عمودی ممکن است به افزایش نوآوری منجر شوند. به همین خاطر به عقیده تیرول دولتها بایستی در چنین سناریوهایی نکات مثبت و منفی را به دقت بسنجند.

نظر شما چیست؟